07-11-08

Het onstaan van de mafia , deel 1

De mafia heeft zich vroeger ontwikkeld in het achterland van Palermo, een gebied rijk aan grote landgoederen. Hier vormde de mafia werkelijk een eigen staat, met een eigen grondwet, een eigen regering. De mafia werd toen gezien als een misdaadorganisatie die vooral plaatselijk werkte. 

campiere01

De relatie van de Italiaanse staat met de mafia was er na de eenheid van het land een van naast elkaar leven. Dit werd verbroken op het ogenblik dat de mafia van natuur veranderde door zich in te schakelen in de internationale drugshandel.


De wereld dacht dat er alleen een mafia werkzaam was in Italië. Af en toe kwam de Cosa Nostra in het nieuws door een spectaculaire moord, maar daarmee was het dan ook afgelopen.


In Italië zijn in de loop der jaren een serie anti-mafiawetten van kracht geworden, die vanwege de geringe bereidheid tot medewerking van de plaatselijke autoriteiten nauwelijks effect hadden.
Het is maar pas na de moord op Falcone en Borsellino, twee rechters, dat de wereld zich bewust geworden is dat de mafia niet een probleem is van Italië, maar van heel de wereld.


De georganiseerde misdaad is reeds lang geen gelokaliseerd probleem meer. De Siciliaanse mafia kreeg vaste voet aan de grond in Noord-Amerika en Europa.


Zo machtig en rijk als de Cosa Nostra in de jaren tachtig en aan het begin van de jaren negentig was, zal zij vrijwel zeker nooit meer worden. Vooral de opkomst van de meedogenloze Russische mafia en de groei van de Turkse, Japanse en Chinese georganiseerde criminaliteit zorgen voor veel concurrentie, waardoor de Siciliaanse mafia het monopolie voor de drugshandel heeft verloren.


Hormonenmafia, BTW-mafia, Colombiaanse drugsmafia, Russische mafia. De term mafia is een van de meest ingeburgerde Italiaanse woorden. Mafia werd synoniem met georganiseerde misdaad.
pisgiul


Wij hebben ons de vragen gesteld: Heeft de mafia een invloed gehad op de evolutie van Europa?
Kon de opkomst van de mafia vermeden worden? In dit werk zullen wij het vooral over de Cosa Nostra hebben en haar partners. Onder deze laatste vermelden wij de Camorra uit Campanië, de 'Ndrangheta uit Calabrië en de Sacra Corona Unita uit Apulië.


GESCHIEDENIS EN IDEOLOGIE

OORSPRONG VAN DE NAAM ' MAFIA'


De oorsprong van het woord mafia is al jarenlang onderwerp van vele geschriften en er is nog steeds geen etymologische verklaring waarmee iedereen kan instemmen.


Een legende vermeldt dat de Franse invasie van Sicilië in 1282 tot de anti-Franse leuze leidde, 'Morte Alla Francia Italia Anela' ('Dood aan de Fransen is de smeekbede van Italië). Afgekort luidt de kreet M.A.F.I.A. Een andere legende verhaalt over een moeder die 'Ma fia, ma fia' ('mijn dochter, mijn dochter') zou hebben geroepen, nadat haar dochter was verkracht door een Franse soldaat.


De term mafia zelf verscheen in 1868 voor het eerst in een woordenboek van het Siciliaanse dialect, dan nog met de vermelding dat het een ingevoerd woord was. Het oudste document waarin dit woord voorkomt dateert van 1658 en dient om een toverkol aan te duiden. Procureur Don Pietro Ulloa had het in 1838 reeds over machtige broederschappen die elk een chef hadden en op hoge bescherming konden rekenen.


campiere02


De meeste mafiosi, in tegenstelling tot bandieten of gewone dieven die zich buiten de respectabele samenleving stelden, bleven regulier werk behouden, en gebruikten geweld en intimidatie door de organisatie om diensten van anderen te verkrijgen. Veel van de vroegere mafiosi waren gewapende bewakers of administrateurs die Siciliës grote landgoederen beheerden bij afwezigheid van de grootgrondbezitters.


Traditioneel was de mafioso intermediair, hield de boeren in het gareel en zorgde ervoor dat de oogst kon worden binnengehaald, terwijl hij zijn heerschappij over het land gebruikte om concessies van de grootgrondbezitter los te krijgen.


Het woord mafia slaat in de eerste plaats op het gedrag en het karakter van de grote, georganiseerde misdadiger: uiterlijk correct, burgerlijk, eervol, ruimhartig of zelfs minzaam, maar in feite gemeen, bedrieglijk, inhalig, gewelddadig en vals.


Het is dus niet fout om te spreken van de Siciliaanse mafia, de Amerikaanse mafia en de Russische mafia of van een politieke mafia, enz. Daarmee wordt alleen gezegd dat de bedoelde groepen of personen vals spelen en tot veel, zo niet alles in staat zijn.


De mafia is echter geen organisatie. De Siciliaanse peetvaders hebben gelijk als ze, in hun schaarse ontmoetingen met niet-ingewijden, steeds van wal steken met het gevleugelde gezegde : ' De mafia bestaat niet. Maar de Cosa Nostra, de Camorra, de 'Ndrangheta wel.'
Inmiddels is de officiële Nederlandse schrijfwijze 'maffia' geworden.


ONTSTAAN VAN DE MAFIA

De mafia groeide op in een samenleving die erg vruchtbaar was voor geheime genootschappen van criminele aard, namelijk het Sicilië van de 18de en de 19de eeuw, een land van armoede en feodalisme. Het eiland kende nochtans een welvarend verleden, als graanschuur en bakermat van cultuur ten tijde van de antieke Griekse beschaving (Pythagoras riep hier "Eureka") en het Romeinse Rijk. Ook na de Arabische verovering in de 8ste eeuw en die van de Noormannen in 1090 was Palermo een stad van bloeiende handel en cultuur.


Terwijl het noorden van Italië in de 14de eeuw bloeide, begon het zuiden, Sicilië inbegrepen, te ontvolken, al bleef Sicilië het noorden van graan, suiker en katoen voorzien en bleef Palermo een belangrijk handelscentrum. Het verval duurde voort en op het einde van de 16de eeuw was Sicilië geen belangrijke graanuitvoerder meer. De landbouwmethodes waren even achterhaald als de sociale verhoudingen, waardoor de grond uitgeput raakte. De grootgrondbezitters hielden zich steeds minder zelf met de landerijen bezig en verhinderden elke gezonde economische ontwikkeling. Als echte parasieten staken ze de opbrengsten van de landbouw meer en meer in waanzinnige dure villa's.


In de 17de eeuw werd de toestand alsmaar erger toen de Spaanse heersers de bevolking steeds hogere belastingen oplegden, waartegen Palermo in 1647 in opstand kwam.


Het werd een constante in de Siciliaanse geschiedenis van de voorbije eeuwen: voor het grootste deel van de bevolking betekende het staatsgezag, dat van buitenuit kwam, uitbuiting. Dat gezag werd ervaren als een vijand, ook na de Italiaanse eenmaking.


De geschiedenis van de mafia en die van de moderne Italiaanse staat vallen samen. Direct nadat
Garibaldi en zijn troepen uit het noordelijke Piemonte in 1860 Sicilië hadden bezet en bij de rest van de nieuwe Italiaanse natie hadden gevoegd, stuitten zij op het probleem van de welig tierende misdaad. In de chaos die op de eenwordingsstrijd volgde, teisterden bandieten het platteland en moordden ze de regeringstroepen uit. Misdaadorganisaties probeerden de verkoop en de verdeling van land in handen te krijgen en zetten daartoe hun eigen mannen als bewakers op de vruchtbare tuinen en boomgaarden in en rond Palermo. De noorderlingen stonden paf van de Siciliaanse weigering samen te werken met de nieuwe regering, van het koppige stilzwijgen, ook van onschuldige slachtoffers, en van de tendens op juridisch gebied de eigen zaakjes te regelen.
Het woord 'mafia' werd toen aan het Italiaanse vocabulair toegevoegd, om het bijzonder koppige soort georganiseerde misdaad te omschrijven.


De Westeuropese, centraal gestuurde naties zijn in de achttiende eeuw geëvolueerd naar democratische rechtsstaten met een wetgeving en met stevig onderbouwde spelregels die bepalen wat mag en wat niet mag in de relaties tussen hun onderdanen. Die wetgeving zegt wat rechtvaardig en billijk is voor iedereen, en door het gebruik van legitiem geweld dwingen de overheden hun onderdanen de wet ook te respecteren. Geen enkele burger heeft nog langer het recht om zelf te bepalen hoe hij zich tegenover zijn medeburgers gedraagt.
Sicilië en het hele zuiden van Italië, tot een stuk ten noorden van Napels, zijn in de marge van die evolutie blijven steken. Omdat de centrale staat zich op Sicilië nooit heeft kunnen doorzetten, nooit zijn wil heeft kunnen opdringen aan de Sicilianen, is dit eiland tot diep in de twintigste eeuw, tot in de jaren veertig en vijftig, een primitieve samenleving gebleven. De boeren en herders kennen en respecteerden maar één wet: de wet van de sterkste.


Dat een dictator als Benito Mussolini besloot op meedogenloze en willekeurige wijze een einde te maken aan de mafia was te verwachten. Cosa Nostra was immers een alternatieve macht, die onafhankelijk en niet te controleren was en daarom in strijd met zijn fascistische idealen van ordelijke nationale eenheid en eensgezindheid.


Mussolini gaf in 1924 de opdracht de mafia te vernietigen. Mussolini realiseerde zich vrijwel onmiddellijk hoe machtig de mafia was, toen hij in hetzelfde jaar voor de eerste keer Sicilië bezocht. Burgemeester Don Ciccio Cuccia maakte daar met de gebruikte arrogantie van een mafioso tegenover een politicus de vergissing Mussolini te vragen waarom hij zoveel 'sbirri', smerissen, bij zich had. 'Als u met mij meegaat, hebt u niets te vrezen,' vertelde hij de ontstemde dictator.


Nog geen twee weken na zijn terugkeer benoemde 'il Duce' Cesare Mori tot prefect van Sicilië.

Hij bood zich op Sicilië aan als de grootste mafioso van allemaal, als de man die van niemand bang was. Hij beledigde de mafioso die weggedoken zaten in hun schuilholen, hij riep dat hun vrouwen met zijn soldaten sliepen. Mori daagde de mafiosi uit tot een gevecht van man tegen man. De dons waren verplicht te voorschijn te komen, anders verloren ze hun eer en hun gezicht. Uiteraard hadden ze geen schijn van kans tegen de overmacht van de politieprefect.


Het Siciliaanse mafialandschap liep snel leeg. Steeds meer mafiosi weken uit naar de Nieuwe Wereld.
Ze zijn pas teruggekomen toen Mussolini de rekening gepresenteerd kreeg en de Amerikanen het eiland bezetten. De onmacht van de Italiaanse overheid zorgde ervoor dat de mafiosi hun vroegere macht heroverden.

AANLOOP TOT DE MODERNE MAFIA


luciano01

De Amerikanen landden op 10 juli 1943 op het eiland, waar vooral de snel groeiende partij van separatisten hen met open armen ontving. Ook de mafia, die zich achter de onafhankelijkheidsbeweging had geschaard, stond vooraan. Dankzij de onderdrukking door Mussolini en haar enthousiaste hulp aan de Amerikaanse en Engelse agenten die als voorlopers op de bevrijders per parachute waren gearriveerd om Sicilië te verkennen, had de mafia bij de geallieerden de reputatie een verzetsorganisatie te zijn.


De Amerikanen wachtten dan ook niet lang met het belonen van de moed van deze nieuwbakken vrijheidsstrijders. Nu het fascistische regime op het eiland in elkaar was geklapt, was er een bestuurs-
vaccuum ontstaan dat door de Amerikanen voor negentig procent met separatisten werd gevuld.
Dat een groot aantal van deze mannen in feite mafioso was, kon de bevrijders niet schelen. Het gevolg was dat in talloze plaatsen vergeten en bejaarde 'peetvaders' zich plotseling tot burgemeester zagen gepromoveerd.
De mafioso werd rechter, politiecommissaris, burgemeester én pastoor. Hij werd de eerste burger van het dorp, notabele nummer één. En hij, de grote crimineel, begon om te gaan met de betere burgers. In die kringen kreeg hij toegang tot de macht: de vertegenwoordigers van de staat in het verre Palermo en zelfs in Rome, de politici. Deze heren hadden de mafioso veel te bieden. Zij waren de weg naar alles wat hij wilde: macht, invloed, bescherming ... Zij zorgden voor wapen-vergunningen en pasten de politierapporten aan. Zij benoemden de mafioso, zijn familieleden en zijn vrienden tot politiecommissaris, belastingontvanger. Zij plaatsten zijn mannetjes in het bestuur en in de magistratuur. Zij zorgden ervoor dat de staat en de politie, de grote vijanden, hem niet meer lastig vielen. Dankzij de politiek erkende de staat de macht van de mafiosi.


Uiteindelijk werd de greep van de dons op de plaatselijke politiek en op de vertegenwoordigers die de plaatselijke politiek naar Palermo of naar Rome stuurden, zo groot dat de mafia één werd met de politiek. De mafioso werd de officiële vertegenwoordiger van de staat.


liggio01


Eind jaren veertig, begin jaren vijftig slopen de eerste plattelandsmafiosi de grote stad binnen. De mafia dei giardini, de tuintjesmafia, die altijd al over de streek rond Palermo had geheerst en daar de landbouw, de fruitteelt en de waterdistributie beheerste, paste zich enthousiast aan de moderne wereld aan. Zij veranderde in de urbane mafia, die de exploderende bouwsector ontdekte en de hoeveelheid geld die de overheid daarvoor vrijmaakte.


De concurrentie op de bouwmarkt leidde tot de hardhandige uiteenzettingen. Binnen de kortste keren vloeide er bloed. Op tientallen bouwplaatsen ontploften bommen en handenvol mafiosi stierven in de straten.
Tegelijkertijd bouwden de mafiafamilies voort aan de internationale illegale handel waar ze na de oorlog in waren gestapt. De Siciliaanse mafiosi kwamen de Corsicanen goed van pas. Het aan land brengen van de illegale waar langs de nauwelijks door de politie of douane bewaakte kusten van Zuid-Italië en Sicilië was bepaald interessant. Vooral de baai van Napels bleek een efficiënte en veilige losplaats voor de snelle smokkelboten van de Corsicanen. In die dagen rookte zo goed als iedereen in Italië gesmokkelde Amerikaanse sigaretten. De sigarettensmokkel is een lucratieve bezigheid en bleef tot de jaren zeventig een belangrijke bron van inkomsten voor de mafia.


Van sigaretten was het maar een kleine stap naar een nog betere business: de drugshandel.
De Corsicaanse piraten hadden onmiddellijk in de gaten dat drugs méér geld opleverden dan sigaretten en dat drugs ook handiger smokkelwaar zijn. In die tijd was het enige nadeel van drugs de kleine markt, die nog helemaal moest openbloeien. Maar de vooruitzichten waren gunstig. In Amerika begon heroïne populair te worden. De Corsicaanse heroïnesmokkel naar de Verenigde Staten zou twintig jaar later wereldberoemd worden als The French Connection.


The French Connection, het laatste obstakel dat de Sicilianen nog in de weg stond, werd in de begin jaren zeventig weggewerkt door de toenmalige president van de Verenigde Staten: Richard Nixon. Tot dan betrokken de mafiafamilies hun heroïne van de Corsicanen die in Marseille de morfine-base raffineerden. De Corsicanen en de Marseillanen hielden de aanvoer van de ruwe heroïne stevig onder controle. Maar toen kwam Nixon in de vroege jaren zeventig met zijn versie van War on Drugs. De Franse overheid werd zwaar onder druk gezet en de French Connection werd vernietigd: het netwerk in de VS werd opgedoekt en de labs in Frankrijk ontmanteld.

russo


Met de Corsicanen uit de weg viel het volledige traject van drugs, van producent tot consument in de schoot van de Siciliaanse mafia.2


Jarenlang heeft de mafia een mythe overeind gehouden: de mythe dat mafia-dons, echte mannen van eer, zich nooit met drugssmokkel hebben willen inlaten, dat ze drugs een kwalijke zaak vonden waarmee alleen benedenmenselijke figuren zich bezighielden. Het echte tuig: de Turken, de Chinezen, de zwarten in de Verenigde Staten, dat soort handelde in drugs. Een Siciliaanse mafiosi die zichzelf respecteerde en gerespecteerd wilde worden, deed dat niet. Deze mythe is belachelijk. De Siciliaanse mafia zat vanaf het begin ook in de internationale drugshandel.


Door deze internationale drugshandel kwam er zeer veel geld naar Sicilië. Er kwam te veel geld naar het eiland. De mafiosi konden die vele dollars onmogelijk helemaal aan bontjassen en Alfa Romeo's besteden, of ze integraal op het eiland investeren. Men was verplicht grotere hoeveelheden geld elders te parkeren, in Rome, Milaan en Turijn, en in Zwitserland. Maar dat betekende ook dat er op industriële schaal geld moest worden witgewassen.


De mafia kende toen al mensen in de hoogste kringen die dat voor haar konden doen. Ze had de heren leren kennen via haar politieke vrienden. Een nieuwe mafia groeide: de financiële mafia.
Aan het eind van de jaren zeventig maakten de politie en het gerecht zich helemaal niet druk. Wat hen betrof was er niets aan de hand, waren Sicilië en de Sicilianen totaal heroïnevrij. Men wist nergens van of deed alsof. Gedurende de hele jaren zeventig tot een stuk in de jaren tachtig werd de wereldhandel van de mafia geen strobreed in de weg gelegd. Corrupte politici, magistraten en politiemensen zorgden daarbij voor het juiste sfeertje: ze riepen hard dat de mafia niet bestond.


Jarenlang hadden de regeerders in Rome het bestaan van de mafia in Sicilië genegeerd. Toen de mafiadoders vanaf 1980 meer en meer vooraanstaande politici en magistraten in hun vizier namen, begreep Rome dat de mafia toch een reëel gevaar betekende.


Na de spectaculaire moorden van 1982 kwamen er nieuwe wetten en structuren om de mafia te bestrijden, die vanwege de geringe bereidheid tot medewerking van de plaatselijke autoriteiten nauwelijks effect hadden. Dit was voor de regering reden om een vaste kamercommissie in te stellen, die op de naleving van deze wetten moest toezien. Voorts werd, naar aanleiding van de spectaculaire moord op generaal Dalla Chiesa, prefect van Palermo, een Hoge Commissaris aangesteld die belast was met het coördineren van de strijd tegen de mafia. Desalniettemin werden de eerste successen pas behaald met de arrestatie, in de Verenigde Staten, van Tommaso Buscetta, een belangrijke boss van de Siciliaanse mafia, in 1986. Daarop werden honderden arrestaties verricht, gevolgd door massaprocessen. Veel veroordeelden kwamen al spoedig weer op vrije voeten, mogelijk door duistere banden van de mafia met hoge politieke en rechterlijke autoriteiten. De moorden op de speciaal met de bestrijding van de mafia belaste rechters Gionanni Falcone en zijn opvolger Paolo Borsellino gaven en nieuwe impuls aan de aanpak van de misdaad.


Dankzij de medewerking van honderden mafia-leden (pentiti = berouwhebbenden) die in ruil voor hun verklaringen vrijwaring van straf en bescherming kregen, konden ook de kopstukken van de organisatie worden gearresteerd, zoals de grote baas op Sicilië, Salvatore (Toto) Riina, die in maart 1995 tot levenslang werd veroordeeld.
Door inspanningen van het openbaar ministerie in Milaan onder leiding van de officier van justitie
Antonio di Pietro, werden de banden tussen georganiseerde misdaad, politiek en bedrijfsleven ontrafeld. Dit alles bracht de mafia een zware slag toe, maar het betekende allerminst, dat de organisatie was uitgeroeid.

13:44 Gepost door jaydee in MAFIA | Permalink | Commentaren (0) | Tags: maffia, mafia, omerta, sicilie, siciliano, mob, gansters, cosa nostra | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print |

De commentaren zijn gesloten.